Այն, ինչ ուզում էիք իմանալ Աշխարհաժողովի մասին
Հաճախ տրվող հարցեր

Հարց․ Ի՞նչ է Աշխարհաժողովը
Պատասխան․ Աշխարհաժողովը հայոց ազգի ինքնակառավարման հնագույն համակարգն է, որը բազմահազարամյա դարերի ընթացքում, տվյալ ժամանակաշրջանի ոգուն
համապատասխան արդիականացել է։ Այս կառավարման համակարգը եղել է սոցիալական, դասակարգային համակեցական համերաշխության
գրավականն ու երաշխավորը, քանզի նրա կազմի մեջ մտնում էին հայոց աշխարհի բոլոր նահանգների, գավառների ու գյուղերի բոլոր խավերի ու շերտերի ներկայացուցիչները՝ սկսած շինականից մինչև նախարար ու իշխան, հոգևոր առաջնորդ ու անգամ արքա։ Եվ նման համակարգը երաշխավորում էր հասարակական համակեցության խաղաղությունն ու ներդաշնակությունը։

Հարց․ Դուք փորձում եք հետ շրջե՞լ պատմության անիվը և վերադարձնել մեզ անցյալ։
Պատասխան․ Ոչ իհարկե։ Մենք հենման կետ ենք ընտրում պատմականորեն փորձված ու
ստուգված կառավարման համակարգը լիարժեք և անկաշկանդ զարգացման համար՝ առաջարկելով օգտագործել ժամանակակից լավագույն տեխնոլոգիական լուծումները և այլընտրանքային ճկուն մոտեցումները։
Որպես ժամանակակից Աշխարհաժողովի նպատակ հռչակվել է՝ ազգակեցության կառավարման ժամանակակից հարթության ձևավորումը։ Այն ապահովելու է (ապահովում է) ներկայի միջոցով քաղաքակրթական ժառանգականության փոխանցումն ապագա։

Հարց․ Աշխարհաժողովով ազգային պետության ձևավորում։ 21-րդ դարում, համաշխարհայնացման այս պայմաններում, երբ համահարթեցվում են ազգերի ու պետությունների սահմանները, հնարավո՞ր է դա։ Այսինքն, արդյո՞ք ազգային պետությունների մոդելները չեն մնացել նախորդ դարերում։
Պատասխան․ Ընդհակառակը, քաղաքակրթական հիմքով ազգային պետությունների ձևավորումը 21-րդ դարում դառնում է մարդկային համակեցությունների ֆիզիկական և քաղաքակրթական գոյությունն ու զարգացումն ապահովող միակ միջոցը։ Ինչու՞, որովհետև վերազգայնացման ու վերպետականացման գործընթացն ունի արհեստական հիմքեր, քանի որ պարտադրվում է միայն սեփական շահը հետապնդող կառույցների/կոորպորացիաների կողմից։ Դա արդեն իսկ առաջ է բերել քաղաքակրթական ճգնաժամ, որն ապագայում ակնհայտ խորանալու միտում ունի։ Իսկ ինչ վերաբերում է ազգային պետության մոդելին, ապա մենք ի նկատի չունենք անցյալի մոդելները, այլ ընդհակառակը՝ առաջարկում ենք քաղաքակրթական հիմքով ազգային պետության մոդել, որն ապագայինն է։ Այսինքն, մենք հիմա ենք փորձում ապագայի բանաձևերը կիրառել և կառուցել ապագայի մատրիցան։ Այսպիսով, Աշխարհաժողովի միջոցով ազգային պետության ձևավորումը պետք է դիտարկել որպես անցյալի ժառանգականությամբ ապագայի կառավարման մոդելի ներդրումը ներկայում։

Հարց․ Ինչու՞ ներկայիս համակարգը՝ հանրապետության մոդելը չի կարող արդյունավետ լինել մեր երկրում։
Պատասխան․ Արևմտյան դեմոկրատիայի և հանրապետության հայեցակարգը ծնունդ է առել մութ ու խավար Եվրոպայում այսպես կորչված լուսավորչական դարաշրջանում։ Այն մշակվել է 2 լուրջ մերժումների հիմունքով
1․ Եկեղեցու, հավատքի, հոգևորի
2․ նախորդ քաղաքակրթությունների և նրանց հարուստ ժառանգության
Հետևաբար արմատական առումով այն համատեղելի չէ մեր
հասարակական֊քաղաքական, պատմա֊մշակութային պատկերացումների և հոգևոր համոզմունքների հետ։
Նաև հենց այդ պատճառով դրսից ներդրված այդ համակարգը բազմիցս խափանվել է, լուրջ ճաքեր տվել, ստեղծել քաղաքական գործիչների և կուսակցությունների մակաբուծական հաստ շերտեր, այսպես կոչված «անկախ» պետության պարագայում միջազգային շատ վիճելի կոնվենցիների և օրենքների ընդունմամբ գեներացնել ազգային ազատագրական պայքարի օրակարգ, և վերջին հաշվով դարձել ռազմաքաղաքական պարտության և այսօրվա համակարգային խոր ճգնաժամի պատճառ։

Հարց․ Այսօրվա տեսանկյունից ո՞րն է Աշխարհաժողովի ձեր պատկերացրած ինստիտուտացումը:
Պատասխան․ Կարճ ձևակերպմամբ ներքևից վերև, ամեն տեսակ իներցիոն գործընթացներից անկախ իշխանության ձևավորումը աշխարհաժողովային կառավարման մոդելով։ Այդ մոդելը վերջերս ներկայացվել է հանրության ուշադրությանը և առաջիկա շաբաթների ընթացքում մենք մտադիր ենք հանրային ու փորձագիտական քննարկումներ անել տեղերում և առաջին քայլերն անել իրականացման ուղղությամբ։

Հարց․ Արդյո՞ք արմատական ու նաև ուտոպիստական չէ ձեր առաջարկած ընտրակարգը, որն ընտանիքին է վերապահում ընտրության իրավունքն անհատի փոխարեն։ Դուք իսկապես առաջարկու՞մ եք անհատին զրկել ընտրական իրավունքից։
Պատասխան․ Մենք անհատին չենք զրկում ընտրական իրավունքից, այլ փորձում ենք
վերականգնել այդ իրավունքից օգտվելու 2 անչափ կարևոր նախապայմանները
֊ պարտականություն
֊ վաստակ
Վերջնական տեսքով անհատի ընտրելու և որոշումներ կայացնելու բնական
իրավունքը պետք է իրականացվի պատմականորեն արդարացված
«պարտականություն֊վաստակ֊իրավունք» շղթայով։ Միայն այս դեպքում արդարության կարևոր պահանջը կդադարի լինել ստորադասված բնական ազատություններին։

Հարց․ Ինչով կբացատրեք Ոլորտային պալատի անհրաժեշտությունը և մասնագետներին ԱՆՀԱՏԱՊԵՍ ընտրական իրավունք շնորհելու ձեր առաջարկը։ Հակասություն չկա՞, որ տարածքային ընտրությունների դեպքում դուք սահմանափակում եք անհատի իրավունքը, իսկ ոլորտայինի պարագայում խթանում։
Պատասխան․ Ոչ, առաջին հայացքից հակասական թվացող այս մոտեցումը լիովին ներդաշնակ է մարդու սոցիալականացման վերաբերյալ մեր ավանդական պատկերացումներին։
Ավելին այդ երկու սկզբունքներն անկյունաքարային են որպես ընդհանուր
զարգացման կարևորագույն հակակշիռներ։ Առաջին դեպքում իշխանությունը տրվում է բնության (կարելի է կարդալ Աստծո, տիեզերքի) կողմից կոնկրետ տարածքում բնակվելու իրավունքով, երկրորդի դեպքում հանրային դերակատարմամբ։ Վերջին պարագայում կայացած մասնագետը նվաճում է ընտրության իրավունքն արդեն նշված «պարտականություն֊վաստակ֊իրավունք» շղթայով։
Եթե առաջին վեկտորը հորիզոնական է և իր սուբյեկտներին մղում է հորիզոնական ծավալման և մրցակցության, ապա երկրորդը՝ մեծապես ուղղահայաց է առաջնորդվելով վերընթաց զարգացման ուղիով։ Նման երկվեկտորությունը մշտապես հավասարակշռել է մեր պատմական ընթացքը ապահովելով գերազանց արդյունքներ լավագույն ժամանակաշրջաններում և հուսով ենք, որ այսօր էլ այն կարող է դուրս հանել այն խոր ճգնաժամից, որի մեջ հայտնվել ենք խորթ ու օտար մոդելների որդեգրմամբ, և կապահովի թռիչքաձև զարգացում և հզորացում։

Հարց․ Ի՞նչով է Աշխարհաժողովի նախաձեռնությունը տարբերվում ներկա պահին գոյություն ունեցող քաղաքական նախագծերից։
Պատասխան․ Նախ և առաջ իր առաջարկած քաղաքական նոր մշակույթով։ Աշխարհաժողովի նախաձեռնությունը որպես քաղաքական նոր տեսակի շարժում իրականում ապակուսակցական և ապակենտրոնացված հարթակ է, որի առաջնային նպատակը համախմբել բոլոր հանրային նախաձեռնություններին, այդ թվում կուսակցություններին, և անհատներին, որոնք միանշանակորեն ընդունում են
1․ իրապես ազգային պետություն կառուցելու անհրաժեշտությունը
2․ հոգևոր և գաղափարականի գերակայությունը
3․ ազգային արժեհամակարգի պահպանման կարևորությունը
4․ կառուցողական լինելու հետևողականությունը
5․ համագործակցության համար բաց լինելու սկզբունքը
Աշխարհաժողովի նախաձեռնող և կոորդինացնող խորհուրդի անդամները եկել են համաձայնության այն հարցի շուրջը, որ չեն դրսևորելու իշխանություն ձեռք բերելու հավակնություններ և զերծ են մնալու անհատական ամբիցիաներից մինչև Աշխարհաժողովի լիակատար ձևավորումը և Բարձրագույն հոգևոր, գաղափարական խորհրդի ստեղծումը։

Հարց․ Իսկ ի՞նչ է Բարձրագույն հոգևոր, գաղափարական խորհուրդը։ Ի՞նչի համար է նա պետք։
Պատասխան․ Արմատական բարեփոխումների միտված բոլոր քաղաքական շարժումներն առանց հոգևոր և գաղափարական կայուն ու հեղինակավոր ինստիտուտների ուղղորդության մարելու և քայքայվելու հատկություն են ցուցաբերում զուտ այն պարզ պատճառով, որ քաղաքական առաջնորդները և նախաձեռնողները որպես աշխարհիկ դեմքեր՝ հասարակ մահկանացուներ չեն կարող անվերջ պահպանել բարձր նոտա և զերծ մնալ մարդկային որոշակի թուլություններից և փորձություններից, երբ հատկապես բուռն ու սրընթաց իրադարձությունները ընձեռնում են իշխանությունը կամայականորեն գործադրելու գայթակղություն։
Հետևաբար Աշխարհաժողովը փորձելու է ձևավորել Բարձրագույն խորհուրդ բաղկացած Հայ Առաքելական Եկեղեցու առաջնորդներից և հանրային
բարձր հեղինակություն վայելող քաղաքացիական անձերից, որն ապագայում կապահովագրի քաղաքական բացառապես նոր որակի այս շարժումն ամեն տեսակ հնարավոր խեղաթյուրումներից։

Հարց․ Ինչպես կարող են ձեզ համակրող ու ձեր հայացքները կիսող խմբերն ու անհատները միանալ Աշխարհաժողովի նախաձեռնությունը
Պատասխան․ Անհրաժեշտ է դիմել Աշխարհաժողովի նախաձեռնող֊կոորդինացնող խմբին, ներկայացնել սեփական ծրագրերը և ընդունել Աշխարհաժողովի պայմանները։
Հարթակին միանալու փաստը գրավոր չի արձանագրվում։ Աշխարհաժողովի կազմակերպչական մարմինը չի առաջադրում որևէ պայման, որը սահմանափակի միացող կառույցի կամ անհատի սուբյեկտայնությունը։ Ընդունված կարգի համաձայն անդամ կառույցը պարտավոր է համաձայնեցնել իր հայտարարությունները, քայլերը և գործողությունները Աշխարհաժողովի կոորդինացիոն խորհրդի հետ, եթե մտադիր է հանդես գալ ինքնուրույն՝ համագործակցությունից դուրս նախաձեռնությամբ։ Հակառակ պարագայում անդամ կառույցը և կոորդինացիոն խորհուրդը պետք հանդես գան հայտարարությամբ, որ նախաձեռնությունը համաձայնեցված չէ՝ ապահովագրելու միմիանց նրա հնարավոր բացասական հետևանքներից։

Հարց․ Դուք փորձում եք կառուցել խորքա՞յին, թե ցանցային պետություն:
Պատասխան․ Մենք մտադիր ենք կառուցել իրական ազգային պետություն, որը սակայն տեսանելի մասից (Front-End) բացի ունի ամուր Back-End, որը կարող է վերարտադրել Front-End հատվածը հնարավոր թիրախավորված հարվածներից հետո։ Ինչ վերաբերում է ցանցային պետությանը, մենք կարծում ենք, որ այն ապագայի խնդիր է, երբ կայանա իրապես ազգային պետությունը պատմական հայրենիքում։ Աշխարհաժողովը ցանցային համագործակցության վերաբերյալ ունի իր հստակ պատկերացումը և ներկա փուլում այդ մոդելը, ավելի ճիշտ նրա նեյրոցանցային ձևաչափը, կիրառում է ազգային ուժերի համագործակցության մոդելում։

Հարց․ Ինչու՞ չեք պահանջում իշխանափոխություն և չեք հռչակում այն անհետաձգելի նպատակ։
Պատասխան․ Մեր նպատակը հանունն է։ Այսինքն, Աշխարհաժողովի գլխավոր նպատակը իրապես ազգային և արդյունավետ պետության կայացումն է։ Օրինակի համար, եթե Աշխարհաժողովի հարթակի մասն կազմող ազգային ուժերը հենց վաղը գան իշխանության, պետությունը չի դառա իրապես ազգային, արդյունավետ ու ամբողջական անվտանգություն ապահովող։ Առանց խոր ու համակարգային խնդիրների լուծման կառավարման համակարգը չի կարող իրականացնել պահանջվող գործառույթները։
Հետևաբար Աշխարհաժողովի նախաձեռնող խումբը չի կարող առաջնահերթություն տալ իշխանափոխությանն ինչքան էլ այն գայթակղիչ լինի այսօրվա տեսանկյունից։ Սակայն, որպեսզի թյուրըմբռնում չլինի շեշտենք նաև, որ Աշխարհաժողովը չի խոչընդոտում իր հարթակի վրա գործող ուժերին այդ պահանջի իրագործումից, դիտարկելով այդ տարբերակը միջանկյալ և արագացնող ուղի։ Ավելին, հայտարարվել է, որ Աշխարհաժողովի միջանկյալ գործունեության ժամանակ, այն կարելի է դիտարկել նաև ներկա ճգնաժամի հաղթահարման կառույց։ Դա հնարավոր է, եթե ազգային կառույցների կողմից, միջանկյալ փուլի տրամաբանությամբ, Աշխարհաժողովն ինստիտուցիոնալացվում և լեգիտիմացվում է։ Ըստ այդմ, այն կարող է իր վրա վերցնել ճգնաժամի հաղթահարման ժամանակավոր կառավարման գործառույթ։

Հարց․ Ի՞նչը կարող է ստիպել Աշխարհաժողովին ժամանակավորապես դադարեցնել նոր պետականաշինության նախագծային և կառուցողական գործընթացները։
Պատասխան․ Արտաքին սպառնալիքը և ներքին ապակայունացման վտանգը։ Այդ պարագայում Աշխարհաժողովի բոլոր անդամները կկամավորագրվեն Աշխարհազորի ձևաչափով պաշտպանելու հայրենիքը արտաքին և ներքին թշնամիներից։

Հարց․ Ի՞նչ եք արել մինչ հիմա։ Եվ արդյո՞ք անընդհատ հերթական Աշխարհաժողովի մասին հայտարարություններով չեք արժեզրկում գաղափարը։
Պատասխան․ Աշխարհաժողովային հանդիպումները և դրանց մասին հայտարարություններն անհրաժեշտություն են գործունեության մեկնարկ ապահովելու համար։ Բացի դրանից, յուրաքանչյուր Աշխարհաժողովում կոնկրետ խնդիր է լուծվել և հասունության համապատասխան մակարդակ է հաղթահարվել։ Մասնավորապես, սկսած՝ ազգային ուժերի համագործակցության մեկնարկից (Գյումրի՝ 20․09․2020), վերջացրած՝ ազգային պետության դրոշակի բարձրացմամբ (Գյումրի՝ 19․11․2020), քաղաքական, գիտական ու մշակութային հայտի ներկայացմամբ (Մատենադարան՝ 02․12․2020), համակարգային նոր մոդելների ներկայացմամբ (Գյումրի՝ 10․01․2021), ազգային ու պետական կառույցներին ուղղված հստակ ուղերձներով (Մատենադարան՝ 24․01․2021)։Հետևաբար, հերթական Աշխարհաժողովը ոչ թե արժեզրկում, այլ հարստացնում է գաղափարը։ Հենց այս տրամաբանությամբ էլ ապահովելու ենք Աշխարահաժողովի ընթացքը։

Հարց․ Աշխարհաժողովն ունի՞ ճանապարհային քարտեզ։
Պատասխան․ Այո՛։ Դա հրապարակվել է և՛ մեր ֆեյսբուքյան էջում, և՛ հայտարարվել է Մատենադարանում։ Հստակ ներկայացվել է մեր գործունեության ուղղությունները և փուլերը՝
Ա) Ազգային ուժերի և անհատների համագործակցության միջոցով, հասարակական ազդեցության ձեռք բերում։ Աշխարհաժողովն արդեն իսկ հայտարարել է ոլորտային և աշխարհագրական ընդլանման մեկնարկը։ Հայաստանի տաբեր մարզերում իրականացվելու են ոլորտների կտրվածքով աշխարհաժողովային հանդիպումներ։ Դրանք նպատակ ունեն ապագա ազգային պետության համակարգային բաղադրիչների այսօր ձևավորման համար կենտրոնացնել արհեստավարժների ներուժը։
Բ) Ինստիտուցիոնալացում և լեգիտիմացում։ Աշխարհաժողվը դառնալու է հասարակության տարբեր շերտերի համագործակցության երաշխավորը, որն ապահովվելու է ինստիտուցիոնալ լիարժեք մեխանիզմի կիրառման միջոցով։ Աշխարհաժողովը մոտ ապագայում հավակնում է դառնալ ազգային նպատակներ, օրակարգեր գենարցնող և լուծումներ պարտադրող կառույց։
Գ) Ճգնաժամային կառավարման իրականացում։ Ձևավորվելով որպես ազգային շահը ներկայացնող լեգիտիմ լիարժեք մարմին, Աշխարհաժողովը կարող է և պետք է վերցնի պատասխանատվություն՝ կանգնեցնելու պետականության փլուզումը, ազգի արժեքային բարոյալքումը, ազգին համախմբելու առաքելությունը։ Աշխարհաժողովը կարող է լինել ժամանակավոր իշխանության կրողը՝ ճգնաժամային կառավարմամբ ապահովելով հնի՝ սպառված պետության, դուրս մղումը և նորի՝ ազգային պետության, ներդնումը։
Դ) Հայք ազգային պետության հիմնադրում և կառավարման մոդելի ներդրում։ Աշխարհաժողովը դառնալու է ապագա ազգային պետության կառավարման կարևոր բաղադրիչը՝ ապահովելով ազգավարության սկզբունքի կիրառումը։

Հարց․ Քաղաքական և հանրային գործչի ո՞ր հատկանիշներն եք կարևորում ձեր շարժման մեջ, որը, ինչպես պնդում եք, քաղաքական նոր մշակույթ է քարոզում։
Պատասխան․ Պարզությունն ու անկեղծությունը, որոնք երկուսն էլ մեր ազգային բուն նկարագրին բնորոշ հատկանիշներ են։ Համաձայն մեր բուն ազգային խառնվածքի ոչինչ չպետք է խանգարի արտահայտելու միտք, զգացմունք և գործողություն կատարելու վճռականություն։
Հայկական չէ այն երաժշտությունը, որը ելևեջվում է կոկորդի ու բերանի խորամանկ հնարքներով, ճարտարապետությունը և կերպարվեստը, որոնք զուգակցված են բովանդակությունից զուրկ ճչացող տարրերով, խոհանոցը, որը համեմված է սուր ու խաբուսիկ համեմունքերով։ Անգամ հայկական զինատեսակները չեն եղել կեռ կամ նենգ ու տմարդ գործառույթներով։ Հետևաբար ինչու՞ քաղաքականության մեջ պետք է տեղ գտնեն թատերականացված, դիմակավորված հնարքները, գաղտնագրված ուղերձները և որ ամենից արտառոցն է սեփական հանրության մանիպուլյացիան։ Առավել ևս դա անհեթեթ է, քանի որ գենետիկ հիշողություն պահպանած, բնականոն ճանապարհով իմաստուն դարձած հայ մարդուն խաբել և մոլորեցնելը իրականում դժվար զբաղմունք է։ Օտարներին կապկպելը միմիայն հանգեցրել է լուրջ կորուստների։ Հայրենիքը սեղմվել է շագրենու կաշվի նման։ Հայաստանի և հայերի միջազգային իրական հեղինակությունը այն աստիճանի է փոշիացել, որ վերջին պատերազմի օրերին, երբ թշնամական բազմազգ ճամբարը աննախադեպ սանձարձակ ու ագրեսիվ հարձակում իրականացրեց մեր դեմ, չգտնվեց անգամ մեկ երկիր կամ ժողովուրդ, որը հանդես գար հայկական կողմի աջակցությամբ թեկուզ սեփական շահերից դրդված։ Ուրեմն պետք է վերջ դնել քաղաքական թատերականացմանը ու կապկությանը և վերադառնալ սեփական ակունքերին։
Այս չարաբաստիկ, արհեստականորեն խճճված գորդյան հանգույցը քանդել է պետք այնպես, ինչպես դա անում էին արժանապատիվ մեր նախնիները թրի մեկ հարվածով։
Դա է արհեստական բարդություններից դեպի բնական պարզության տանելու մեր բանաձևը։