Հաղորդակցական եւ բանական տեխնոլոգիաների ազգային կենտրոն

08 Հունվար, 2026 թ.
Այս մտահղացումը երկու օր առաջ է ծնվել։
Երկու եռանդուն աշխատանքային օր և մտահղացումն իրականացված է փորձնական՝ լաբորատոր տեսանյութի տեսքով։
Մեծ բա՞ն է նման մտահղացման իրականացումը․ ոչ, իհարկե։ Չի օգտագործվել ոչ ֆինանսական ռեսուրսներ, ոչ վարչական ռեսուրսներ ու նման ծանրակշիռ բաներ։
Միայն միտք՝ գաղափար և վճռականություն այն իրականացնելու։

11 Հունվարի, 2026 թ.
Շնորհակալություն մեր գործընկերոջը՝ Իրական դպրոց / Real School-ին և մասնավորապես Armenuhi Petrosyan-ին այս հիասքանչ աշխատանքի համար, որը դառնալու է տեղեկատվական հիմք զուտ հայկական հավաքական (արհեստական) բանականության կատարելագործման համար։

21 Փետրվարի, 2026 թ.
Քանի որ այսօր Մայրենի լեզվի միջազգային օրն է, չենք կարող չկիսվել ուրախալի լուրով։
Ուղիղ չորս տարի հետո արևմտահայերեն խոսքի ճանաչումը (West Armenian ASR) իրականություն է դառնում։

16 Մարտի, 2026 թ.
Երեխաները պետք է զբաղվեն հումանոիդ արարչագործությամբ և ոչ թե անցած դարի մեխանիկական ՌՈԲՈՏ֊ներով
Տեխնոլոգիաները ռոբոտաշինարարներին՝

Խոսքի ճանաչում - ASR
Զայնի սինթեզ - TTS
Զուտ հայկական հավաքական բանականություն - hyAI
Ակնթարթներով աշխատող RAG համակարգ

Կից տեսանյությում ցուցադրված է մի հատված, թե ինչպես է անմիջապես (real-time/online/by streaming) խաղարկվում ձայնը՝ բնականին մոտ խոսքն այն բանից հետո, երբ ռոբոտը՝ մեքենայական սարքը փորձում է պատասխանել ձայնով կառավարման հրամանին։

27 Մարտի, 2026 թ.
Այստեղ պատկերված է ՀՀ միասնական քննությունների հարց ու պատասխանների որոնման համակարգի աշխատանքը։ Քննությունների պատրաստվողը կարող է հաշված ակնթարթներոում ստանալ պատասխան։ Պատրաստված է մեքենայական ուսուցման ամենահեռանկարային և արագ զարգացող RAG համակարգով։ Այս պահին ընդգրկում է «Հայոց պատմություն», «Աշխարհագրություն», «Կենսաբանություն», «Քիմիա» առարկաները։ Այն ամենևին հասարակ համակարգչային ծրագիր չէ, որն աշխատում է միայն ձեռքով մուտքագրմամբ։ Այն կարող է օգտագործվել ռոբոտներում և մեքենայակացված սարքերում, քանի որ կառավարվում և պատասխանում է նաև բնական խոսքով։ Դուք հարցնում եք բանավոր խոսքով և նա պատասխանում է նույն ձև։ Շատ կարևոր է, որ ամենևին պահանջկոտ չէ տեխնիկայի նկատմամբ և կարող է աշխատել գրեթե բոլոր սարքերում։
Փորձարարական էջի հղումը՝
https://media.ican24.net/exam.php

27 Մարտի, 2026 թ.
Եւս մեկ RAG համակարգ։
Այս անգամ Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ուսմունքի թեմայով։
Այն թույլ է տալիս արագ, արդյունավետ և որակյալ տարբերակով ծանոթանալ և ուսումնասիրել ՀԱԵ դավանաբանական հիմունքներն ու դրույթները։ Այսօր, դժբախտաբար, ՀԱԵ֊ն ծայաստիճան թիրախավորված է ապազգային ու գլոբալիստական ուժերի կողմից, որոնց առաջնային գործիքն տեղական այս սրբապիղծ ռեժիմն է։ Մեր Եկեղեցին հերոսաբար դիմակայում է պատմության մեջ աննախադեպ ստոր և նողկալի հարձակմանը ներսի և դրսի սատանայական ուժերի կողմից։ Որքան էլ տարօրինակ թվա, այս ծայրահեղ պարագայում հասարակությունը փորձում է նոր հայացքով նայել թիրախավորված Եկեղեցուն և նրա դավանաբանությանը։ Մեծ է իրապես հայոց ավանդական հավատքի հանդեպ հետաքրքրությունը։ Նախորդ դարում թմրած և Եկեղեցուց դիստանցավորված ազգն այսօր կարիք ունի վերաիմաստավորել՝ թարմացնել և խորացնել իր գիտելիքները ՀԱԵ֊ի վերաբերյալ։ Այդ տեսանկյունից թվային այս հարթակը վատ տարբերակ չէ ցույց տալով, թե նորագույն և բացառապես ազգային տվյալներով ու արժեքներով ստեղծված տեխնոլոգիաներն ինչպե՞ս կարող են ծառայել ավանդական և պահպանողական խնդիրներին։ Սա է մեր հիմնական գաղափարը և նպատակը․ նոր տեխնոլոգիաները հանուն իրապես ազգային, ավանդական ու հավերժ արժեքների։
Կրկին շնորհակալություն եմ ուզում հայտնել Արա սարկավագ Նալչաջյանին (А. Н.) և մյուս կամավոր-նվիրյալներին, ովքեր օգնեցին կազմել ազգային, հոգևոր ու դավանաբանական այս համակարգը։
Փորձարարական էջի հղումը՝
https://media.ican24.net/rel.php

2 Ապրիլի, 2026 թ.
Արցախահությունը տարահանված է իր բնօրրանից, որտեղ նրա գոյությունը երբեք չէր ընդհատվել հազարամյակների ընթացքում։
Այդ սարսափելի դժբախտությունը քիչ չէ, նրա ավանդական կառույցները և անհատ մարդիկ ենթարկվում են ամենաստոր հարձակումների պիղծ ռեժիմի և նրան ծառայող տխմար, անդեմ, ապասոցիալական զանգվածի կողմից, որի գիտակցությունը կառավարվում է (դրսի) մեքենայական թունավոր քաղտեխնոլոգիաներով։
Արցախահությունն այս պայմաններում զրկված է ոչ միայն իր հողից, այլև համայնքային ավանդական բոլոր միավորող ինստիտուտներից և կապերից։
Կարճ ասած, ծայրահեղ վտանգված է արցախյան ինքնությունը, որի առանցքային հենասյունը լեզուն է։
Հույս ունենք, որ արցախայերենի խոսքի ճանաչման այս նորամշակ գործիքը կօգնի պահպանել և պաշտպանել ԼԵԶՈՒՆ։
Դրանով իսկ ԻՆՔՆՈՒԹՅՈՒՆԸ։
Սակայն հեռահար նպատակից բացի այս գործիքը այսօրվա կիրառական կարևոր նշանակություն ունի։
Ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել Diana Movsisyan-ին։ Առանց Դիանայի անհնար էր հավաքել Արցախի գրական ու լեզվաբանական նյութերը և մշակել։
Ծրագրի հետ կարելի է ծանոթանալ այս հղմամբ`
https://media.ican24.net/asrhya/index.php
Գործիքը մշակված է արցախյան հայտնի գիտնական Արցախի համալսարանի ռեկտոր Արմեն Սարգսյանի բանահյուսական նյութերով, լեզվի մշակման քերականական կանոններով։
Այն այս պահին աշխատում է տարածաշրջանի կենտրոնական շրջանների խոսակցական լեզվով։ Հետագայում կփորձենք նաև լիարժեք դարձնել Հադրութի և Մարտունու խոսվածքների աջակցությունը։
Սա առաջին՝ նախնական քայլն է և ծրագիրն անդադար կատարելագործվելու է։

12 Մայիսի, 2026 թ.
Նոր Թարգմանչաց շարժումը, որի մասին խոսում էինք անդադար սկսած 2021 թվականից, իրական տեսք ու բովանդակություն է ստանում։
Համենայն դեպս ստեղծվել է շարժման իրակականցման մեքենայական մեր սեփական՝ ազգային գործիքը, որը ցուցադրությունը կտեսնեք այս ուսուցողական տեսանյութում։
Թվում է անհավանական, բայց այն ազատելու է թարգմանությունների պատրաստման հետ կապված ծանր, մեծ ուշադրություն պահանջող ու տաղտկալի աշխատանքներից։
Ուղղակի ընտրում եք արժեքավոր տեսանյութն այլ լեզվով և սեղմում եք ծրագրային կոճակը։
Եւ վերջ, ծրագիրն ավտոմատ թարգմանում և ձայնավորում է նույն ձայնով։

15 Օգոստոսի, 2026 թ.
Եւս մեկ քայլ դեպի զանգվածային գիտելիքների և տեղեկությունների ճկուն ու արագ որոնման ուղղությամբ։
Պատրաստ է Թարգմանչաց նոր շարժման տեսադարանի վեկտորական կապերի` իմաստաբանական որոնման համակարգը։
Նորագույն տեխնոլոգիաների կիրառումն է RAG մոդելով։
Այն հնարավորություն կտա շատ արագ գտնել թիրախային տեսանյութն առանցքային բառերով ու արտահայտություններով։
Պատկերում ցուցադրված է, թե ինչպես է աշխատում վեկտորական որոնումը։