Աշխարհաժողովային տեխնոլոգիական հայեցակարգը
Ներկա տեխնոլոգիական դրվածքը Հայաստանում մեծապես պայմանավորված է «անկախության» 30 տարիների ընթացքում որդեգրված գաղափարախոսությամբ, իրականացված (կամ անտեսված) քաղաքականությամբ և գլոբալ այն միտումներով, որոնք մինչև հիմա գերիշխում են տեխնոլոգիական ոլորտում։
Ներքին գործոնները
Գլխավոր գործոնը դա Երրորդ Հանրապետության կողմից խորհրդային արդյունաբերական և գիտական համակարգի և նրա ժառանգության անխնա՝ աննախադեպ դաժանությամբ ու ինքնասպանությանը մոտ մոլագարությամբ ոչնչացումն էր։ Սառը պատերազմում հաղթած ուժը շատ արագ «համոզեց» նորանկախ հանրապետության իշխանություններին, որ նրա ապագան սպասարկման ոլորտն է և ոչ թե արդյունաբերությունը, առավել ևս գիտատար ու գիտելիքահենք։ Արևմուտքի նյութական և բարոյահոգեբանական ակտիվ աջակցությամբ շատ կարճ ժամանակահատվածում իրականացվեց 20֊րդ դարի բարբարոսական ամենախոշոր ծրագրերից մեկը, երբ առանց պատերազմի ուղղակի հողին հավասարեցվեց համաշխարհային մասշտաբի երբեմնի հզորագույն գիտարտադրական ու տեխնիկական բազան այսպես կոչված «սեփականաշնորհման» ծրագրով։ Հազարավոր փաստեր կան, որոնք վկայում են, որ հեռահար նպատակային պլաններով կառուցած այդ անգնահատելի հարստությունը միտումնավոր տրվում էր այն անձանց և կազմակերպություններին, որոնք մտադիր չէին վերականգնել և արդիականացնել արտադրությունը ձեռք բերված տարածքներում։
Արդյունքում նորանկախացած Հայաստանը կորցրեց իր ամբողջ տնտեսական կարողությունը՝ մի քանի տարվա ընթացքում վերածվելով խղճուկ բանանային (ծիրանային) պետության, որի գլխավոր առաքելությունը դարձավ լաքեյական ծառայությունը համաշխարհային համահարթեցվող տնտեսությանը։ Հայաստանը ոչ միայն կորցրեց անցած հասարակակարգից ժառանգություն ստացած ողջ գիտատեխնոլոգիական պոտենցիալը, այլև սեփական ուժերով գիտություն կերտելու և մասշտաբային տեխնոլոգիաներ մշակելու ինքնավստահությունը իրականացվող քաղաքականության պայմաններում։
Արտաքին գործոնները
Տեխնոլոգիական ոլորտում սուբյեկտայնության անկման պայմաններում օրինաչափ էր, որ համաշխարհային միտումները շատ ավելի անմիջական ու խոր դաջվածք պետք է թողնեին ներքին գործընթացների վրա։
Վճռորոշ միտումը, որը պայմանավորեց ժամանակակից տեխնոլոգիական զարգացման խեղաթյուրումը դա տխրահռչակ արագ ու մեծ շահույթ ստանալու նպատակահարմարության գերակայությունն էր գիտատեխնիկականի հանդեպ։
Այն առավել քան ցցուն է ՏՏ ոլորտի օրինակով։
Երբ անցյալ դարի 80֊ականներին ի հայտ եկան առաջին անհատական համակարգիչները, որոնց կիրառումը ակնկալվում էր, որ գիտատեխնիկական հեղափոխություն պետք էր առաջացներ ամբողջ աշխարհում՝ աներևակայելի հնարավորություններ ընձեռնելով գիտության ճյուղերի և տեխնոլոգիաների ինքնուրույն զարգացմանը տեղերում, իրականում այն խոշոր խաղացողների կողմից ուղղորդվեց այլ ճանապարհով, որպեսզի անհատական համակարգիչները չդառնան զանգվածային զարգացման գործիք և կառավարելի լինեն կորպորատիվ կենտրոնների կողմից։
Ահա գլոբալ կենտրոնների ռազմավարական և ռազմավարական այն գործողությունները, որոնք բիզնես շահառության և այլ նպատակահարմարություններով ի չիք դարձրեցին բոլոր այն հույսերը, որ տեղական գիտնականները և տեխնիկական ոլորտի աշխատողները կարող էին կառուցել թվային դարաշրջանի ենթակառուցվածք և մասնակից դառնալ մեծ առաջընթացի մեծապես մատչելի անհատական համակարգիչների օգնությամբ։
1․ Այսպես կոչված «Մուրի օրենքով» զարկ տվեց անհատական համակարգիչների բաղադրիչների զանգվածային արտադրությանը։ Ամեն ինչ կթվար օրինաչափ, թե իբր ոլորտը ցանկանում էր այս ճանապարհով արագացնել թվային մշակումների գործիքների արդիականացումը, եթե չլիներ մի կարևոր հանգամանք։ Կորպորատիվ սեգմենտը, որի գլխավոր մոտիվը առավելագույն արագ ու մեծ շահույթ ստանալն է, այս ճանապարհով պաշտոնականացրեց միանգամյա և սահմանափակ ժամկետով օգտագործման արտադրության արատավոր եղանակը, որը մեր օրերում դարձել է համատարած երևույթ արտադրության գրեթե բոլոր ոլորտներում։ Այս ճանապարհով արտադրված ապրանքը հաշվարկված է, որ ունենալու կարճատև կյանք առավելագույնը 3 տարի։ «Խրոնիկ թարմացումը» դարձավ անհագ սպառողականության լոկոմոտիվ։ Նոր համակարգիչները, որոնք գալիս էին փոխարինելու հներին կամ ընդլայնելու համակարգչային պարկը ճարտարապետության առումով մեծապես անհամատեղելի էին հների հետ և փաստորեն թույլ չէին տալիս զարգացնել և մասշտաբավորել «հին» լուծումները՝ հաշվի առնելով տեղական գիտնականների և տեխնիկական անձնակազմի սուղ հնարավորությունները։ Ի վերջո Մուրի օրենքի այսօրինակ իրականացումը զգալիորեն արժեքազրկեց անհատական համակարգիչների կիրառման գաղափարը 90֊ակակներին և զերոյականներին։
2․ Այս առումով ավելի ծանր մարտահրավեր էր ծրագրային ապահովման խաղացողների վարած քաղաքականությունը։ Ամենից ցցունը Microsoft կորպորացիան էր, որ առանց չափազանցության զավթնեց անհատական համակարգիչների շուկան նրա սաղմնավորման ժամանակներից կապիտալիզմին հատուկ շնաձկային մեթոդներով: Նա երկար տարիներ թելադրում էր և այսօր էլ շարունակում է թելադրել ոլորտի ընկերություններին իր քաղաքականությունը։ Երբեմն դա հասնում էր անհեթեթության աստիճանի, երբ «փոքրափափուկները» (software) իրենք էին պարտադրում ապարատային բաղադրիչներ (hardware) արտադրողներին, թե ինչ արտադրել և ինչպես: Արդյունքում ձեւավորվել է թյուր եւ արատավոր կարծրատիպ , թե «համակարգիչ» նշանակում է «Windows», իսկ «Windows» ՝ համակարգիչ: Տեղական օգտատերերը ստիպված էին անվերջ թարմացնել ծրագրային ապահովումը և ամեն անգամ դեմ առնելով համակարգչի արդիականացման անհրաժեշտության առջև։ Ծրագրային նոր տարբերակները քայլ առ քայլ սահմանափակում էին օպերացիոն համակարգի գործիքները զրկելով օգտատերերին, օրինակի համար, օգտվել command line֊ի ահռելի հնարավորություններից, իսկ ծրագրավորման լեզուները մատուցվում էին գլխավորապես «բարձր» մակարդակով։ Ամենավառ ապացույց դա ծրագրավորման շուկայի արմատավորված կոնյուկտուրան է, համաձայն որի թեկնածուներից գլխավորապես պահանջվում են ֆրեյմվորքերից (framework) օգտվելու հմտություններ: Մոտավորապես դա նույն է, երբ ժամանակակից վարորդից ընդամենը պահանջվում է իմանալ կառավարման վահանակի կոճակների ֆունկցիոնալ հնարավորություննները։ Իսկ թե ի՞նչ կա վահանակի տակ թաքնված, դա արդեն մասնագետի խելքի բանը չէ, քանի որ դրանով պետք է զբաղվի արտոնյալների՝ համակարգային ճարտարապետների (system architects) չափազանց նեղ խումբը։ Արդյունքում էլ այդ դասը իսպառ վերացել է բուրգ դարձած ՏՏ ոլորտի ստորին՝ տեղական օղակներից: Եւ այստեղից էլ գալիս է բոլոր այն խնդիրները, որոնք պարբերաբար ցնցում են ՏՏ ոլորտը անվտանգության, անկառավարելիության, ռեսուրսների անարդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Արդյունքում գործիքը սկսվեց կարևորվել խնդրից ավելի։ Եւ եթե կորպորատիվ սեկտորում խնդիրները լուծվում էին տնօրինության ներքո գտնվող ահռելի ռեսուրսների շնորհիվ, ապա ոչ կորպորատիվ սեկտորը անկարող էր գտնել և ներգրավել խոշոր ներդրումներ առաջադրված խնդիրների լուծման նպատակով։
4․ Եթե մինչև սոցցանցերը ոլորտի հսկաների թիրախը և գերագույն նպատակը անհատ օգտատերերի գրպանի փողերն էին, ապա նոր ժամանակներում կիզակետը (ֆոկուսը) տեղափոխվեց այլ հարթություն։ Սոցցանցերը կարևորեցին անհատական տեղեկությունները սպառողների գումարներից առաջին անգամ հաստատելով այն ճշմարտությունը, որ տեղեկատվական դարում տեղեկություններն առավել քան թանկ են փողից, քանի որ տեղեկությունների տնօրինումը նաև զանգվածային կառավարման հզորագույն գործիք է, որն ինքն իրեն՝ ավտոմատ ապահովում է նյութական շահութաբերություն։ Ինչու՞ ջանք գործադրել դատարկելու սպառողների գրպանը և դրանով հզորացնելու սեփական իշխանությունն, եթե անհատական տեղեկությունների տնօրինմամբ այդ իշխանությունն դառնում է հասանելի։ Տեղեկությունների նյութականացման համար բավարար է կիսվել դրանցով ֆինանսաօլիգարխիկ, վաշխառուական խմբերի և քաղաքական իշխանությունների հետ։
Ահա այն ցավալի պատկերը, որն այսօր համատարած երևույթ է ամբողջապես համահարթեցված աշխարհում։ Տեղեկատվական ու թվային հեղափոխությունը, որը պետք էր ծառայեր աշխարհի ժողովուրդներին նոր առաջադեմ՝ արդիականացված հասարակարգ կառուցելու իրականում հիմք դրեց զանգվածների թվային աննախադեպ ստրկության։ Այն հեռանկարները, որոնք գծագրում են այդ նոր աշխարհի ճարտարապետները, ինչպիսիք են Կլաուս Շվաբը, Ֆարիդ Զաքարիան , որևէ պարագայում չեն կարող լինել ընդունելի մեր ազգի և երկրի համար։
Ժամանակակից քաղաքակրթությունը գտնվում է չափազանց լուրջ վտանգի առջև։ Իշխող ուժերը, որոնք իրենց ձեռքերում են կենտրոնացրել համաշխարհային տնտեսության և քաղաքականության ահռելի ռեսուրսներ, դիտարկում են նոր տեխնոլոգիաները որպես հիմնական զենք ավարտին հասցնելու գլոբալ կառավարման և վերահսկման աննախադեպ կոշտ ծրագրերը։
Իսկ հաշվի առնելով նաև այն աշխարհաքաղաքական պայմանները, որոնցում մենք գտնվում ենք այսօր, որևէ կերպ չեն երաշխավորվում մեր երկրի և նրա բնակչության գոյությունը։
Ամենացավալի իրողությունն այն է, որ ուղիղ հազար տարի անց, երբ Հայկական բարձրավանդակը սկսվեց հայաթափվել կենտրոնական Ասիայի տափաստաններից ներխուժած թյուրքական տարրերի կողմից՝ օգտագործելով Չինաստանից բերված ահ ու սարսափ տարածող վառոդը, կրկին թշնամական ճամբարը կիրառում է տեխնոլոգիական նոր զենքեր այս անգամ ազգային վերջին օջախի վերացման նպատակով։
Հայկական լեռնաշխարհում ծնունդ առած ազգը, որը կերտել է առաջին քաղաքակրթությունները և աշխարհին տվել հիմնարար տեխնոլոգիաներ հացահատիկի մշակումից մինչև մետաղագործություն, արդեն մեկ հազարամյակ կրում է աղետալի պարտություններ և կորուստներ տեխնոլոգիական հետամնացության պատճառով։
44֊օրյա պատերազմը վերջնականապես ապացուցեց, որ տեխնոլոգիական զարգացման մեջ խուսանավելու, սեփական արարչագործական ավանդները մերժելու և օտարներին ապավինվելու անհեռատես քաղաքականությունը կործանում տանող ուղիղ ճանապարհ է։
Ներկա օրհասական իրավիճակում տեխնոլոգիական զարգացման հանդեպ վերաբերմունքի արմատական փոփոխությունը կարող է երաշխավորել ոչ միայն ելք առկա ճգնաժամից, այլև հուժկու առաջընթաց ապագայում։ Եւ դա անհրաժեշտ է իրականացնել միմիայն սեփական՝ խոր բովանդակային, հնագույն ավանդույթների, գաղտնագրված գիտելիքների վրա հիմնված, այսօրվա տեսանկյունից այլընտրանքային ու ճկուն ծրագրով բացառելով օտարներին պատճենելու մակերեսային ու անխոհեմ քաղաքականությունը։
Նպատակները
Արդիական տեխնոլոգիաները հանուն հնագույն քաղաքակրթական և արարչագործական փառավոր
ավանդույթների վերականգման, ազգային իրական առաքելության վերահաստատման
Աշխարհաժողովային կարգախոս
Աշխարհաժողովն ընդունել է արդի դարաշրջանի արագացման մարտահրավերը, սակայն այն տանելու է հումանիզմի և բարոյական չափանիշներով վերահսկելիության ուղիով` զերծ պահելով անխուսափելի արդիականացումը բացասական լրջագույն հետևանքներից, երբ նորագույն գյուտերը և տեխնոլոգիաները կիրառվում են սանձարձակ ու անվերահսկելի մեթոդներով և նեղ շահամոլական նպատակներով։
Տիեզերքի և բնության օրենքերի հետ ներդաշնակ, բացառապես լուսավոր նպատակներով արարչագործությունը եղել է հնագույն անցյալում և այդպես պիտի լինի ներկա զարգացման փուլում, երբ Հայաստանը կրկին հայտ ներկայացնի քաղաքակրթական մրցակցության ոլորտում։
Համաշխարհային քաղաքակրթության բնօրրան հանդիսացող Հայկական լեռնաշխարհում, նրա օրինական տերը՝ հայ ժողովուրդը պարտավոր է կառուցել իդեալական մոդել արարչագործության սկզբունքներով և ամենաարդիական տեխնոգիաների կիրառմամբ, որը գրավիչ դառնա մյուս ժողովուրդների համար։
Այս ճանապարհով Աշխարհաժողովը ձգտելու է կառուցել անվտանգ և սոցիալապես պաշտպանված հասարակարգ համայնքային վստահության և փոխհամագործակցության հիմունքներով։
1․ Աշխարհաքաղաքական մեծ վերադասավորությունների և տեկտոնիկ ցնցումների փուլում գերխնդիր է իրապես անկախ և գերիշխան Ամրոց֊պետության կառուցումը անվտանգային համալիր միջոցառումների իրականացմամբ՝ առավելապես նոր տեխնոլոգիական գործիքներով և մեթոդաբանական այլընտրանքային, ճկուն մոտեցումներով։ Անցում կատարել նոր սերնդի՝ մեծապես մեքենայացված և ռոբոտացված զինատեսակների արտադրություն, որոնց կառավարումը պետք է իրականացվի ամենարագ միջոցով՝ ձայնով։ Միաժամանակ ապահովել ցուցիչ ու տեսադիտարկող սարքերից ստացվող տեղեկությունների ձայնավորումը արագ հակազդեցության նպատակով։
2․ Ամբողջապես վերակառուցել երկրի ենթակառուցվածքները, մշակել և իրականացնել արմատական նոր՝ առավելապես ապակենտրոնացված և ցանցային մոդելով մակրոտնտեսական քաղաքականություն արդիական տեխնոլոգիաների ակտիվ ու զանգվածային կիրառմամբ։ Օպերատիվ կառավարման նպատակով համատարած օգտագործել ցուցիչ և տեսադիտարկող սարքեր բոլոր հանգույցներում։ Կիրառել այդ սարքերից ստացվող տվյալների մշակման և տեղեկությունների մատուցման արդիական տեխնիկական լուծումներ։
3․ Նորագույն տեխնոլոգիական լուծումների գլխավոր պլատֆորմը պետք է լինի Իրական տնտեսությունը (Real Economy)։ Հենց նրա զարգացմանը պետք է նպատակաուղղված լինեն ռազմավարական բոլոր մշակումները, քանզի այն ծնունդ առնելով մեր տարածաշրջանում առավելապես համապատասխանում է մեր ազգային նկարագրին և հազարամյակներով ապացուցել է իր կենսունակությունը։ Տնտեսական և առևտրական այդ մոդելն է, որ մեր նախնիները հաջողությամբ տարածել են ամբողջ եվրասիական գոտում Չինաստանից մինչև Միջերկրական ծով։ Հետևաբար պետք է մերժվեն տնտեսավարման վաշխառուական ու սպեկուլյատիվ բոլոր ձևերը, որոնք պարտադրվել են հայ հասարակությանը ուշ միջնադարում հանգեցնելով ոչ միայն տնտեսական դիրքերի, այլև տարածքային ու մարդկային ահռելի կորուստների 19֊րդ դարից սկսած։ Տնտեսական արդիականացված նոր մոդելը պետք է ժխտի ագահ սպառողականությունը և բնական պաշարների անխնա վատնումը, բնաշխարհի և շրջակա միջավայրի աղտոտումը։ Այստեղ նույնպես նոր տեխնոլոգիաներին հատկացված է կարևոր դերակատարություն։
4․ Տեխնոլոգիական արդիականացումը, բացի այն, որ կապահովի հուսալի անվտանգությունը և տնտեսական հուժկու աճը, այն նաև պետք է կատարի սոցիալական մեծ պարտականություն, որպեսզի ժամանակի ընթացքում համընդհանուր մեքենայացման հետևանքով տնտեսական ու հանրային ակտիվ գործունեությունից «ազատված» խավերը ստանան բավականաչափ գործիքներ ազատ ստեղծագործական դաշտ մուտք գործելու համար։
5․ Արդիականացնել կառավարման համակարգը ներդնելով տեխնոլոգիական նորագույն միջոցներ։ Իրականացնել ներկա կազմաքանդված պետական համակարգի արդիականացումը Reverse Engineering-ի մեթոդաբանությամբ, որը թույլ կտա նոր՝ ամուր հիմքերով կառուցել և գործարկել արդիական համակարգը առանց ցնցումների և հին համակարգի ընթացիկ գործընթացների ընդհատման։ Կիրառել ձայնային բիոնիկան որպես ընտրված անձանց ամենամյա հաշվետվության գնահատման և անհրաժեշտության դեպքում վերընտրման գործիք։ Ապակենտրոնացնել ընտրությունների սպասարկման էլեկտրոնային սարքավորումները և տեղակայել դրանք համայնքներում։ Պետական կառավարումը պետք է լինի ամբողջապես թափանցիկ տեխնոլոգիական նոր սարքերի օգնությամբ, ինչը հետ կպահի արկածախնդիր տարրերին պետական կարիերա անելու գայթակղությունից և լրջորեն կարգելափակի կոռուպցիոն փորձեր իշխանական բոլոր օղակներում։
6․ Մեքենայական սարքերի օգնությամբ առավելագույնս մեքենայացնել պետական և համայնքային իշխանությունների հետ քաղաքացիների ընթացիկ գործառույթները (տեղեկանքներ, արձանագրություններ, դիմումներ, առաջարկներ, բողոքներ)։
7․ Նոր տեխնոլոգիաները գալիս են հարթեցնելու մարդկային գործոնով պայմանավորված ներհասարարական հակամարտությունները։ Ռոբոտացված և մեքենայական սարքերի և ինտերֆեսների ներդրում էապես կչեզոքացնի ներհասարարական հակասությունների սուբյեկտիվ աղբյուրները և էապես կմեծացնի հանրային վստահությունը, կամրապնդի հանրային արդարության հանդեպ հավատը։
8․ Ձևավորել սեփական և պաշտպանված համացանց ազգային կամ ազգանպաստ՝ զարգացմանը միտված բովանդակությամբ և համատեղ աշխատանքային գործիքակազմով։
Մեթոդաբանությունը
Նախ և առաջ անհրաժեշտ է ընդունել լուսավորչական մոդելի մաշվածության և սպառվածության անհերքելի փաստը։ 17֊րդ դարում մութ ու խավար Եվրոպայում (առանց միջերկրածովյան տարածքների) ձևավորված գիտության զարգացման հայեցակարգը առավելապես ֆիզիկական ու խիստ մեխանիկացված էր, քանի որ մշակվել էր հոգևորի և մետաֆիզիկայի մերժմամբ ու ժխտմամբ։ Այս փաստն ակնհայտ էր դեռ 20֊րդ դարի սկզբին, երբ սերբ գիտնական Նիկոլա Տեսլան ապշեցնում էր աշխարհը իր հայտնագործություններով, որոնք որևէ կերպ չէին բացատրվում պաշտոնական գիտության և նրա փքուն ակադեմիաների «թալմուդներով»։ Այսօր պաշտոնական գիտության համար անբացատրելի են մնում, թե ինչպես պատահեց, որ Գերմանիան և որոշ չափով Խորհրդային Միությունը շատ կարճ ժամանակահատվածում՝ ընդամենը 2 տասնամյակում պատմական զարգացման, լուսավորչական մոդելի գիտության տրամաբանությունից դուրս հայտնագործեցին և մշակեցին այնպիսի հիմնարար տեխնոլոգիաներ՝ միջուկային, լազերային, հրթիռային, որոնք այսօր էլ շարունակում են մնալ առանցքային ու թելադրող։ Լուսավորչական ակադեմիզմով որևէ բացատրություն չկա, թե ինչ էին որոնում գերմանական «Անեներբեն» (որը թարգմանվում է որպես «նախնիներ ժառանգություն») և խորհրդային չեկիստները Հիմալայներում և այլ ծածուկ վայրերում, ուր հաստատ ակադեմիաներ ու գիտական ինստիտուտներ չկային։
Եւ ինչպե՞ս կարելի է Դարվինի տեսությամբ կամ Դիդրոյի հանրագիտարաններով բացատրել հին հնդկական էպոսներում պատմվող վիմանա թռչող սարքերը մանրակրկիտ և սխեմայավորված նկարագրությամբ։
Պատմական այն շերտերը, որոնք բառացիորեն գտնվում են մեր ոտքերի տակ, պարունակում են Հիմալայներից ոչ պակաս հնագույն հետքեր և գաղտնիքներ, որոնք բացառապես ուսումնասիրված չեն։ Անգամ այն կցկտուր փաստերը, ինչպիսին Հաղթանակ կամուրջի հիմքում հայտնաբերված անհայտ ծագման մետաղե սյուն էր` 25 սմ տրամագծով, կոնաձև գլխով և շրջանաձև փոսորակով, որի կարծրության պատճառով այդպես էլ չհաջողվեց նմուշ վերցնել, վկայում են, թե որքան արժեքավոր գիտելիքներ կարող են ի հայտ գալ հնագույն շերտերի պեղումների արդյունքում։
Հաջորդ կարևոր ուղղությունը նեյրոցանցային մշակումների մեթոդաբանությունն է, որն իրական հեղափոխություն Է առաջացրել ժամանակակից ինժեներական եւ ծրագրավորման բնագավառում։ Նեյրոցանցերը, որոնք օգտագործում են մետաֆիզիկայի անսահմանափակ հնարավորությունները, չեն պահանջում «ճշգրիտ»՝ հանրագիտարանային գիտելիքներ և ալգորիթմերի մշակման արհեստավարժ ընդունակություններ։ Տրամադրելով նեյրոցանցերին ճիշտ մուտքային և ելքային տվյալներ կարելի է պատրաստի ստանալ անհրաժեշտ ալգորիթմեր և դրանց հիման վրա աշխատող ծրագրեր այդ թվում նաև արհեստական բանականության ոլորտում։
Նեյրոցանցային մոդելն իդեալական է նաև աշխատանքների կազմակերպման տեսանկյունից։ Կորպորատիվ մոդելը վաղուց սպառել է իրեն, և այն գոյատևում է բացառապես ֆինանսական և մարդկային մեծ ռեսուրսների հաշվին։ Մեծ կորպորացիաները վաղուց վերածվել են սեփական ծանրությունից շարժունակություն ու ճկունությունը կորցրած խոշոր խրտվիլակների, որոնց համար սեփական իներցիան և ահագնացող բյուրոկրատիան անհաղթահարելի ուժեր են։ Մակերեսային դիտարկումն անգամ հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել այն խոցելի կետերը, որոնց դեմ թիրախային հարվածները կարող են ապահովել մրցակցային առավելություն։
Հայկական այլընտրանքը փոքր թիմային՝ ստարտափային մոդելն է նեյրոցանցային համակագործակցության օրինակով։ Ինչպես նշվել է ժամանակակից էլեկտրոնային և մեքենաշինական արդյունաբերությունը ընտրել է միանգամյա և սահմանափակ ժամկետով արտադրական մոդելը։ Հետևաբար նրա արտադրանքի սպասարկումը մի որոշ ժամանակ պահանջելու է լուրջ ռեսուրսներ և ճկունություն։ Դա կարելի է ապահովել փոքր կամ շարժական արհեստանոցների օգնությամբ։ Այս տեսանկյունից վերջին 50 տարիներին կուտակված է առաջադեմ տեխնիկայի սպասարկման անչափ մեծ փորձ։ Անցյալ դարի 70֊ական թվականներից ավտոմեքենաների վերանորոգման և կատարելագործման զանգվածային հայկական ֆենոմենը հույս է ներշնչում, որ արդի սերունդը ի վիճակի է սպասարկել, կատարելագործել և հետագայում ինքնուրույն արտադրել նորագույն տեխնոլոգիական սարքեր փոքր կամ շարժական արհեստանոցների եղանակով։
Նախադրյալնները
1․ Հայաստանը խորհրդային տարիներին եղել է առաջադեմ տեխնոլոգիական հանրապետություն, ուր մշակվել են համաշխարհային ճանաչում ունեցող տեխնոլոգիաներ և սարքեր։ Պատմական հիշողությունը դեռևս թարմ է և այն կարող է ծառայել խթանիչ և ինքնահաստատման գործոն, երբ իրականացվի զարգացման իրապես ազգային և հայաստանակենտրոն քաղաքականություն։ Սակայն առավել քան կարևոր է նաև այն ակնհայտ փաստը, որ հնագույն ժամանակներից ի վեր Հայաստանը եղել է արաչագործական երկիր, ուր կատարվել են ժամանակակից մարդկության համար չափազանց կարևորություն ներկայացնող հայտնագործություններ։
2․ Տեխնոլոգիաների մատչելիությունը։ Ի հակադրություն ֆինանսական մեծ ներարկումներով գործող խոշոր կորպորացիաների տեխնոլոգիական զարգացման այլընտրանքն հանդիսացող Open Source ֆանտասիկ հաղթարշավ է իրականացնում ամբողջ աշխարհում։ Անգամ Google, Apple և մյուս հսկաները ոչ միայն ընդունում են այս փաստը, այլև զինության են վերցրել այս համայնքի մշակած առանցքային մշակումները։ Մյուս կողմից առավելապես Չինաստանում տեղակայված արտադրական ձեռնարկությունները ընձեռում են արդիական տեխնոլոգիական սարքավորումների և գործիքների ձեռքբերման ճկուն հնարավորություններ մատչելի գներով։
3․ Երկար տարիներ լուսահոգի Կարեն Վարդանյանի գլխավորությամբ ինժեներական ոլորտը մշակել է ոլորտի ՀԱՅԱՍՏԱՆԱԿԵՆՏՐՈՆ զարգացման մոդել։ Տարիներ շարունակ գործում են 2 կարևոր ուսումնա֊կրթական ծրագրեր ապագա ինժեներների պատրաստման ուղղությամբ
ա․ Արմաթ ինժեներական լաբորատորիաները ցանցը (10-18 տարեկանների համար)
բ․ Իրական դպրոցի ցանցը միջնակարգ կրթության մոդելով
Վերջին տարիներ շատ արագ տեպերով զարգանում ու տարածում է գտնում Խաչատուր Թադևոսյանի ստեղծած ավիամոդելային խմբակը։
4․ Ռազմաարդյունաբերության ոլորտում տևական ժամանակ գործում են տեղական ընկերություններ, որոնք գործնականում ապացուցել են վերոհիշյալ մեթոդաբանության ճշմարտությունն ու արդյունավետությունը։ Առնվազն 4 ուղղությամբ մշակել են գերժամանակից գործիքներ, որոնք շատ շուտով վերականգնելու են մեր երկրի խաթարված անվտանգությունը։
Տեխնոլոգիական արդիականացման գործողությունների ծրագիր
1. Ակտիվորեն քարոզել Open Source հայեցակարգը և խթանել նրա վրա հիմնված ծրագրերը զանգվածային կիրառումը Հայաստանում։ Այս առաջնահերթ և համակարգաստեղծ նպատակով եւ որպես առաջին կարևոր քայլ անհրաժեշտ է իրականացնել «Անցիր դեպի ազատ ծրագրաշարեր» անվամբ նախագիծը, որը մշակվել է Instigate և iCAN ընկերությունների կողմից։
Այդ համայնքին պաշտոնապես հյուրընկալելու մեկ առաջարկով, ըստ որի Հայաստանը նաև կստանձնի բոլոր հնարավոր հարթակներում Open Source տեխնոլոգիական համայնքին աջակցելու պարտականությունը միջազգային ասպարեզում, հնարավոր է ստանալ տեխնոլոգիական այլընտրանքային խոշորագույն ճամբարի առարկայական լուրջ աջակցությունը տնտեսության և անվտանգային համակարգի վերազինման գործում։
2․ Համակարգային ճարտարապետների (system architets, системные архитекторы) պատրաստման նպատակով կազմակերպել դասընթացներ, ուր Հայաստանի առաջատար ՏՏ ձեռնարկությունների փորձառու մասնագետները կարող են կիսվել իրենց փորձով։
3․ Նեյրոցանցային ծրագրավորումը, արհեստական բանականության մշակման հիմունքները բերել Արմաթ ինժեներական լաբորատորիաները, Իրական դպրոց և մյուս ՏՏ դասավանդման հաստատություններ։
5․ Արևմտյան գերհագեցած և անկանխատեսելի շուկայից դուրս բացահայտել տարածաշրջանային նոր շուկաները, ուր հայկական ընկերությունները կարող են ուղիղ հորիզոնական կապերով արտահանել իրենց տեխնոլոգիական մշակումները և կառուցել փոխշահավետ և տևական համագործակցություն։ Արտահանվող տեխնոլոգիաները պետք է ծառայեն տեղերում ավանդական արժեքների պահպանմանը և համապատասխանեն տեղական՝ ազգային զարգացման ռազմավարությանը։
Որպես օրինակ Հայաստանում մշակված կանխիկ վճարումային համակարգը, որն արդեն երկար ժամանակ հաջողությամբ կիրառվում Հյուսիսային Աֆրիկայի տարածքում, նպատակաուղղված է հեշտացնել ընթացիկ (ավանադական եղանակով) վճարումները արդիական տեխնոլոգիական լուծումների միջոցով։
Առավել կարևոր են այն լուծումները, որոնք օգնելու են թվային այս դարաշրջանում ձևավորել ազգային ինքնուրույն ցանց տեղական արժեքների առաջնայնությամբ։ Այս նպատակով հայաստանյան «Հաղորդակցական և բանական տեխնոլոգիաների ազգային կենտրոն» մտադիր է առաջարկել համալիր գործիքակազմ պայմանական Հարավի երկրներին անվճար հիմունքներով, սակայն խնդրել, որ այդ երկրները բացեն իրենց շուկաները հայկական արտադրության ապրանքների առջև։ Ազգային կենտրոնը թվայնացման աշխատանքներին զուգահեռ պատրաստ է իրականացնել Հայաստանի տնտեսական ներկայացուցչության գործառույթներ։
